학술논문


EBSCO Discovery Service
발행년
-
(예 : 2010-2015)
전자자료 공정이용 안내

우리 대학 도서관에서 구독·제공하는 모든 전자자료(데이터베이스, 전자저널, 전자책 등)는 국내외 저작권법과 출판사와의 라이선스 계약에 따라 엄격하게 보호를 받고 있습니다.
전자자료의 비정상적 이용은 출판사로부터의 경고, 서비스 차단, 손해배상 청구 등 학교 전체에 심각한 불이익을 초래할 수 있으므로, 아래의 공정이용 지침을 반드시 준수해 주시기 바랍니다.

공정이용 지침
  • 전자자료는 개인의 학습·교육·연구 목적의 비영리적 사용에 한하여 이용할 수 있습니다.
  • 합리적인 수준의 다운로드 및 출력만 허용됩니다. (일반적으로 동일 PC에서 동일 출판사의 논문을 1일 30건 이하 다운로드할 것을 권장하며, 출판사별 기준에 따라 다를 수 있습니다.)
  • 출판사에서 제공한 논문의 URL을 수업 관련 웹사이트에 게재할 수 있으나, 출판사 원문 파일 자체를 복제·배포해서는 안 됩니다.
  • 본인의 ID/PW를 타인에게 제공하지 말고, 도용되지 않도록 철저히 관리해 주시기 바랍니다.
불공정 이용 사례
  • 전자적·기계적 수단(다운로딩 프로그램, 웹 크롤러, 로봇, 매크로, RPA 등)을 이용한 대량 다운로드
  • 동일 컴퓨터 또는 동일 IP에서 단시간 내 다수의 원문을 집중적으로 다운로드하거나, 전권(whole issue) 다운로드
  • 저장·출력한 자료를 타인에게 배포하거나 개인 블로그·웹하드 등에 업로드
  • 상업적·영리적 목적으로 자료를 전송·복제·활용
  • ID/PW를 타인에게 양도하거나 타인 계정을 도용하여 이용
  • EndNote, Mendeley 등 서지관리 프로그램의 Find Full Text 기능을 이용한 대량 다운로드
  • 출판사 콘텐츠를 생성형 AI 시스템에서 활용하는 행위(업로드, 개발, 학습, 프로그래밍, 개선 또는 강화 등)
위반 시 제재
  • 출판사에 의한 해당 IP 또는 기관 전체 접속 차단
  • 출판사 배상 요구 시 위반자 개인이 배상 책임 부담
'학술논문' 에서 검색결과 14,951건 | 목록 1~20
Raqamlashtirish davrida informatika va matematik modellashtirish bo‘lajak muhandislarning kasbiy faoliyati uchun asos sifatida: Global dunyoda ilm-fan va ta‘limdagi innovatsion rivojlanishning zamonaviy trendlari 15 dekabr, 2022 yil. 74 Annotatsiya: Yangi axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) va raqamli texno- logiyalarning rivojlanishi jamiyat taraqqiyotining hozirgi bosqichida raqamlashtirish dav-rining rivojlanishiga olib keldi. Ushbu maqolada AKT va fundamental texnika fanlari dara-jasidagi bilimlarni o‘zaro integratsiyalash zarurligini asoslagan holda muhandislik-texnik turdagi zamonaviy mutaxassisni tayyorlashda fanlararo yondashuvning ahamiyati ochib berilgan. Kalit so‘zlar: raqamlashtirish, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, muhandislik ta’limi, integratsiyalashgan o‘quv vazifasi, informatika va matematik modellashtirish. Axborotlashgan jamiyat rivojlanishining zamonaviy bosqichi raqamlashtirish bilan tavsiflanadi, bu axborotni yaratish, qayta ishlash va uzatish uchun yakuniy raqamli texnologiyalarni ommaviy joriy etish va o‘zlashtirishni osonlashtiradigan ijtimoiy-iq-tisodiy transformatsiya sifatida tushuniladi (robototexnika, sun’iy intellekt, kvant texnologiyalari, simsiz texnologiyalar, yangi ishlab chiqarish texnologiyalari va bos-hqalar) [1, 2]. Shu nuqtayi nazardan, oliy muhandislik ta’limini o‘zgartirish inson ha-yotining barcha sohalarida raqamlashtirish rolining ortib borayotgani bilan bevosita bog‘liq. Bularning barchasi raqamlashtirish davrida o‘z kasbiy faoliyatini muvaffaqi-yatli amalga oshirishga qodir bo‘lgan yangi avlod texnik muhandislari uchun zamo-naviy o‘qitish usullarini izlashga olib keladi. Ilmiy-uslubiy adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, ushbu masalani hal qilishda ixti- soslashtirilgan fanni o‘rganishda olingan bilim, ko‘nikmalarni tegishli bilimlar majmu-asi bilan birlashtirishga imkon beradigan integratsiyalashgan o‘quv kurslarini yaratish alohida o‘rin tutadi. Xususan, muhandislik-texnologiya sohasidagi mutaxassislar haqi-da gapiradigan bo‘lsak, “Informatika-matematika” darajasidagi bilimlarni integratsi-yalash tobora ortib bormoqda. Va bu tasodifiy emas, chunki matematika o‘ziga xos poydevor bo‘lib, uning asosida matematik modelni qurish, uni o‘rganish, shuningdek, talqin qilish bilan bog‘liq bo‘lgan texnik profildagi muhandislik muammolarining katta qatlami hal qilinadi. Shu bilan birga, uzluksiz rivojlanayotgan axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) ushbu matematik modelni o‘rganishning bir qator bosqichlarini uni hal qilishda yondashuvlarning ko‘pligini hisobga olish nuqtayi nazaridan opti- AXADOVA K.S., katta o‘qituvchi, Jizzax politexnika institutikomila.teacher@gmail.com RAQAMLASHTIRISH DAVRIDA INFORMATIKA VA MATEMATIK MODELLASHTIRISH BO‘LAJAK MUHANDISLARNING KASBIY FAOLIYATI UCHUN ASOS SIFATIDA https://doi.org/10.47689/STARS.university-pp74-77 STARS International University 75 mallashtirish imkonini beradi. Ayrim metodistlarning fikriga ko‘ra, integratsiya jarayonlarini amaliyotga tatbiq etishda asosiy rol fanlararo darajada, xususan, matematika va informatika fanlari da-rajasida o‘quv jarayoniga qo‘shilishi bilan bog‘liq. Matematikani boshqa fanlar bilan birlashtirgan integratsiyalashgan o‘quv vazifalari (IO‘V) (V.A. Dalinger, F.A. Rassa-magina, S.A. Novoselov, E.A. Demina, A.G. Mayburov, O.N. Efremova, V.M. Fedose-ev va boshqalar). IO‘V – bu “intizomiy bilimlarni o‘zlashtirgan kompyuter fanlari, shuningdek, shaxsiy, shaxslararo vakolatlar va yangi mahsulotlar va tizimlarni lo-yihalash va yaratish qobiliyati” [3]. Integrativ yondashuvning tuzilishida A.G. May-burov va E.A. Demina fanlararo, subyektiv, shaxslararo va shaxs ichidagi integratsi-yani hisobga olishda muhim rol o‘ynaydi. Mualliflarning fikricha, IO‘V bo‘lajak texnik mutaxassislarning umumiy va kasbiy kompetensiyalarini shakllantirishda talabalar faoliyatini tashkil etishga yo‘naltirilgan bo‘lishi kerak [4]. Integratsiyalashgan yon-dashuv asosida kadrlar tayyorlashni qurishda tadqiqotchilar S.A. Novoselov va F.A. Rassamagina universitetning bo‘lajak bitiruvchilarining ijodiy va kasbiy-ijodiy kompetensiyalarini shakllantirishning asosiy shartini ko‘rishadi. Mualliflar, shu jum-ladan, IO‘V [5] to‘plamini bunday kompetensiyalarni shakllantirish metodologiya-sining asosi sifatida qo‘ydilar. Muallif matematikaning o‘rganilayotgan bo‘limiga va o‘qituvchi va talabaning vazifalariga qarab integratsiyalashgan ta’lim loyihalarini tasniflashni amalga oshiradi. Integratsiyalashgan ta’lim loyihalariga qo‘yiladigan asosiy talablarda keltirilgan. Tabiiy-ilmiy va matematik fanlarni integratsiyalash va natijada IO‘Vni yechish vositasi sifatida matematik modellashtirish qo‘llaniladi. Universitetning o‘quv jarayoniga muhandislik-matematik tayyorgarlikni integrat- siya qilish shakli sifatida V.M. Fedoseev talabalar bilan olib boriladigan tadqiqot ish-larini ajratib ko‘rsatadi [4]. Muallif fanlararo vazifalarni hal qilishda har qanday ilmiy sohadagi bilimlarning yaxlit obyektiv fanlararo taqdimoti uchun asos ishlab chiqis-hga imkon beruvchi vazifa konsepsiyasiga qo‘llaniladigan, o‘zlari tomonidan ishlab chiqilgan noan’anaviy fanlararo yondashuvni taqdim etdilar. Xorijiy fanlarda kadrlar tayyorlashga “fanlararo yondashuv” “fanlararo ta’lim”, “fanlararo hamkorlik” va “fanlararo vazifa” tushunchalari qo‘llaniladi. J.S. Gouvea va boshqalar [5] ilmiy maqolasida tabiiy fanlarni o‘qitishda fanlararo aloqadorlikni kuc-haytirish zarurligiga e’tibor qaratadi. Mualliflar jamoasi fizika fani misolida fanlararo ilmiy kurs tuzilishini taqdim etadi, ular uchun fizika va biologiyani birlashtirgan fan-lararo vazifalar qatorini yaratdilar [5]. Ushbu ishda informatika va matematika bo‘yicha integratsiyalangan o‘quv vazifa- si deganda, biz texnik tadqiqotlar sohasi bilan bog‘liq bo‘lgan vazifani tushunamiz, uni hal qilish matematik modellashtirish metodologiyasi va zamonaviy AKTdan bir-galikda foydalanishni talab qiladi, bu esa matematikani qurishga olib keladi. axbo-rot-matematik model va u bilan keyingi ishlash, shunday qilib, texnik muhandislar uchun informatika va matematika bo‘yicha IO‘V qarori informatika va matematik modellashtirishga (IMM) asoslangan bo‘lishi kerak. Babich V.N. axborot-matematik modellashtirish deganda, ma’lum xususiyatlar bi- lan ushbu obyektning analogi sifatida qabul qilinadigan, tizimga asoslangan axborot majmuasini qayta ishlash va tahlil qilish asosida tadqiqot funksiyalari guruhlari bi-lan idrok obyektining rasmiylashtirilgan tasvirini qurish jarayonini anglatadi. Obyekt haqida yangi bilimlarni olish uchun matematik rasmiylashtirish, geometriklashtirish va axborot texnologiyalarini qo‘llab-quvvatlash protseduralarini birlashtirish orqali Global dunyoda ilm-fan va ta‘limdagi innovatsion rivojlanishning zamonaviy trendlari 15 dekabr, 2022 yil. 76 obyektni tashkil etish va ishlashning barcha jihatlarini aks ettiradi, masalan, tegishli muammolarni hal qilishga qaratiladi [15]. Texnik muhandisning kasbiy faoliyatida IMM, AKT usullari va vositalaridan foyda- lanishning o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda, biz muhandislik mutaxas-sisliklari talabalari uchun informatika va matematika bo‘yicha IO‘Vning ikki guruhini ajratamiz. Biz IO‘Vning birinchi guruhiga vazifalarni beramiz, ularning bajarilishi mu-handisning kasbiy faoliyati bilan bog‘liq bo‘lgan faoliyat bilan bog‘liq, ikkinchi guruh esa umumiy faoliyatga yo‘naltirilgan vazifalarni o‘z ichiga oladi. Bundan tashqari, ikkinchi guruh vazifalari tipologiyasiga asos bo‘lgan faoliyat turlari birinchi guruh IO‘V vazifalarining qaysidir bosqichida ishtirok etishi yoki mustaqil ravishda birin-chi guruh XTTga kiritilishi mumkin. Masalan, ishlab chiqarish va texnologik faoliyat muhandisning asosiy faoliyati bo‘lib, ayni paytda uning kasbiy faoliyatining boshqa turlari bilan bog‘liq. IO‘V ning birinchi guruhi:1.1. Muhandislik prognozi uchun IO‘V (haqiqatda rivojlanayotgan muhandislik ja- rayonlarini kuzatish ma’lumotlari asosida texnik jarayonlarni bashorat qilish; agar kerak bo‘lsa, ular asbob-uskunalar, texnologiya va ishlab chiqarishni tashkil etish, texnik obyektni ishlatish va ta’mirlashni rivojlantirish tendensiyalarini hisobga olish uchun foydalaniladi). 1.2. Texnik obyektlarni qurish uchun IO‘V (AKTdan foydalangan holda ularning loyihalarini (texnik, iqtisodiy va boshqa hisob-kitoblar bilan birga grafik tasvirlar) tuzgan holda texnik obyektlarning modellarini yaratish). 1.3. Tajriba uchun IO‘V (to‘g‘ridan to‘g‘ri modellashtirish, AKTdan foydalangan holda texnik obyekt modellarining mosligini tekshirish, natijalarni sharhlash va ular-ni tuzatish). IO‘V ning ikkinchi guruhi:2.1. Hisoblash uchun IO‘V (AKT vositalaridan foydalangan holda katta ma’lumot- lar to‘plamlari bilan ishlashda ko‘p mehnat talab qiladigan hisoblar). 2.2. Ma’lumotlar tahlili uchun IO‘V (AKTdan foydalangan holda texnik obyekt bo‘yicha ma’lumotlarni to‘plash, qayta ishlash, o‘rganish va talqin qilish). Raqobat-bardosh malakali mutaxassisni tayyorlash oliy o‘quv yurtidagi ta’lim jarayoni kasbiy faoliyatga asoslangan bo‘lishini nazarda tutadi. “Faoliyatga yo‘naltirilgan ta’lim pa-radigmasi aniq ifodalangan funksional yo‘nalishga ega...” Texnik obyektni boshqa-rish muhandisning muhim kasbiy funksiyasi bo‘lganligi sababli bu IO‘Vda aks ettiri-lishi kerak. Shunday qilib, informatika va matematika uchun IO‘V ning ishlab chiqilgan tipo- logiyasining asosi muammoning funksional xususiyatidir, bu holda kelajakdagi tex-nik muhandislarning kasbiy faoliyatining tanlangan turlarida texnik obyektni bos-hqarish funksiyasini aks ettiradi Amaliyot va kasbiy ta’lim sohasidagi ko‘plab tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, inson faoliyatining turli sohalaridagi muammolarni hal qilish qobiliyati har qanday mu-taxassisning, shu jumladan, muhandisning eng muhim kognitiv harakatlaridan bi-ridir. Modellashtirish universal ta’lim harakatlarining maxsus guruhiga kiradi, ular keng ma’noda o‘quvchining o‘rganish, o‘z-o‘zini rivojlantirish va takomillashtirish qobiliyatining o‘zgarmas asosini belgilaydi. Shu munosabat bilan, IMM ham bo‘lajak muhandisning texnik universitetdagi universal ta’lim harakatidir. Keyinchalik kasbiy faoliyatga “sho‘ng‘igan” universitet bitiruvchisi raqamli davrda o‘z ishida uning ol- STARS International University 77 diga qo‘yiladigan vazifalarni hal qilishda IMM zarurligini shaxsiy tajribasidan ko‘ris-hi mumkin. Shunday qilib, IMMni bajarish bo‘yicha harakatlar texnik muhandisning kasbiy kompetensiyasining tarkibiy qismlaridan biri deb taxmin qilishimiz mumkin. Tadqiqot natijasida quyidagi xulosalar tuzildi:1. Ta’limni raqamlashtirish davrida integratsiya jarayonlarining o‘quvchilarda mu- handislik masalalarini yechishda IMM ning o‘rni haqidagi tushunchalarini shakllanti-rishdagi ahamiyati ko‘rsatilgan. Shunday qilib, muhandislik mutaxassislarini tayyor-lashning asosi fundamental texnik va axborot fanlarining o‘zaro ta’siriga yordam beradigan kompleks yondashuv bo‘lishi kerakligi oqlanadi. Talabalarni o‘qitishga kompleks yondashuvni amalga oshirish vositasi sifatida matematika va informatika fanlari bo‘yicha IO‘V ishlaydi. 2. Texnik muhandisning asosiy raqamli ko‘nikmalaridan biri bu IMM. Natijada, tex- nik oliy o‘quv yurtlarining muhandislik mutaxassisliklarida tahsil olayotgan talaba-larga taklif qilinadigan IO‘V asosi IMM sifatida belgilanishi kerak. 3. Informatika va matematika fanlari bo‘yicha IO‘V tipologiyasi muhandis-texnik xodimlarning kasbiy faoliyat turlariga mos ravishda ajratib ko‘rsatilgan. IO‘Vlarning birinchi guruhiga muhandislik prognozi, texnik loyihalash va eksperimentlar uchun mo‘ljallangan; ikkinchisi esa hisoblash va ma’lumotlar tahlili uchun IO‘Vlardir. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: 1. Dalinger V.A. & Moiseeva N.A. & Polyakova T.A. (1970). Information and Mathe- matical Modeling as the Basis for the Professional Activity of Future Engineers in the Digitization Era. 10.2991/assehr.k.200509.108. 2. Dalinger V.A. (2016). Integrative educational projects in Mathematics and Computer Science as a means of organizing educational and research activities of students. Bulletin of the Siberian Institute of Business and Information Technology, 1(17), 136-141. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/integrativnye- uchebnye-pro-ekty-po-matematike-i-informatike-kak-sredstvo-organizatsii-uchebno-issledova-telskoy- deyatelnosti 3. Dalinger V.A. (2002). Mathematical modeling as a means of integrati- on of natural science and mathematical disciplines. Integration of Education, 4, 106–112. URL: http://edumag.mrsu.ru/content/pdf/02-4.pdf. 4. Fedoseyev V.M. (2016). Research work with students as a form of integra- tion of engineering and mathematical training in the educational process of the University. Integration of Education, 20 (1), 125–133. DOI: 10.15507/1991-9468.082.020.201601.125-133. 5. Julia Svoboda Gouvea, Vashti Sawtelle, Benjamin D. Geller, and Chandra Tur- pen, A Framework for Analyzing Interdisciplinary Tasks: Implications for Student Learning and Curricular Design CBE–Life Sciences Education Vol. 12, 187–205, Sum-mer 2013, 187-205. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/ PMC36716 47/pdf/187.pdf. 6. Mayburov A.G., Demina E.A. (2014). Use of integrated training tasks in the pro- cess of forming professional competences of students. Man and Education, 4(41). 117-120. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/ispolzovanie-integrirovannyh-uc-hebnyh-zadaniy-v-protsesse-formirovaniya-professionalnyh-kompetentsiy- obuc-hayuschihsya (accessed: 14.02.2020).
Academic Journal
Современные тенденции инновационного развития науки и образования в глобальном мире. 1:74-77
Academic Journal
Forensic Medical Expertise. 68:67
Conference
2025 XXXV International Scientific Symposium Metrology and Metrology Assurance (MMA) Metrology and Metrology Assurance (MMA), 2025 XXXV International Scientific Symposium. :1-5 Sep, 2025
Academic Journal
Journal of Advanced Materials and Technologies. 6:6-9
Academic Journal
Philology & Human. :71-78
Conference
ICASSP 2025 - 2025 IEEE International Conference on Acoustics, Speech and Signal Processing (ICASSP) Acoustics, Speech and Signal Processing (ICASSP), ICASSP 2025 - 2025 IEEE International Conference on. :1-5 Apr, 2025
Conference
ICASSP 2025 - 2025 IEEE International Conference on Acoustics, Speech and Signal Processing (ICASSP) Acoustics, Speech and Signal Processing (ICASSP), ICASSP 2025 - 2025 IEEE International Conference on. :1-5 Apr, 2025
검색 결과 제한하기
제한된 항목
[검색어] A Novoselov
발행연도 제한
-
학술DB(Database Provider)
저널명(출판물, Title)
출판사(Publisher)
자료유형(Source Type)
주제어
언어